W ramach inicjatywy Better Regulation Komisja Europejska dokonała przeglądu przepisów regulujących przepływ towarów na rynku unijnym. Spowodowane to było sygnałami od przedsiębiorców i obywateli, którzy napotykają na utrudnienia na wspólnym rynku.
KE zbadała zasadę wzajemnego uznawania w obszarze niezharmonizowanym oraz Nowe Podejście do harmonizacji technicznej i normalizacji.
Konsultacje przeprowadzone przez Komisję Europejską wskazały, że zasada wzajemnego uznawania nie jest efektywnie stosowana w państwach członkowskich.
Podstawą funkcjonowania rynku wewnętrznego jest zasada wzajemnego uznawania. Wynika ona z Artykułów 28 i 30 Traktatu WE, które stanowią m.in., że państwa członkowskie nie mogą zakazać sprzedaży na swoim terytorium produktów wprowadzonych zgodnie z prawem do obrotu w innym państwie członkowskim. Wyjątkiem jest techniczne ograniczenie ustanowione przez dane państwo członkowskie uzasadnione względami opisanymi w art. 30 Traktatu WE lub nadrzędnymi wymogami wynikającymi z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości WE. Ocenia się, że zasada ta obejmuje około 28 proc. handlu wewnątrz-wspólnotowego, co stanowi 5,4 proc. wspólnotowego PKB. (więcej>>)
Równie istotnym sposobem wprowadzenia swobody przepływu towarów, przy jednoczesnym zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumenta, jest tzw. Nowe Podejście do harmonizacji technicznej i normalizacji. Jako technika harmonizacji przepisów dotyczących wyrobów przemysłowych, Nowe Podejście miało na celu zapewnienie elastycznej legislacji, sprzyjającej innowacjom poprzez rezygnację z określania szczegółowych wymagań technicznych dla wyrobów. W ich miejsce wprowadzono zasadnicze wymagania, zapewniające określony poziom bezpieczeństwa towarów, ochrony konsumentów i ich mienia, ochrony środowiska itp., przy pozostawieniu producentowi swobody wyboru sposobu osiągnięcia tego poziomu. Komisja Europejska uważa, że Nowe Podejście, jakkolwiek jest skutecznym narzędziem rozwoju rynku wewnętrznego, wymaga uaktualnienia i uproszczenia. Wymaga także zapewnienia większej spójności i jednolitego stosowania w całej Unii Europejskiej, aby wzmocnić jego rolę jako instrumentu lepszego stanowienia prawa (Better Regulation). (więcej>>)
***
W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej L 218 z dnia 13 sierpnia 2008 r. został opublikowany tzw. pakiet towarowy – nowe regulacje horyzontalne, które mają zapewnić prawidłową realizację zasady swobodnego przepływu towarów na rynku wewnętrznym.
Pakiet składa się z trzech aktów prawnych. Dwa z nich:
· rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (pobierz plik .pdf);
· Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu, uchylająca decyzję Rady 93/465/EWG.
dotyczą obszaru zharmonizowanego (Część I), który obejmuje ok. 75 % wyrobów przemysłowych będących przedmiotem handlu wewnątrzunijnego i są efektem dokonanego przez Komisję Europejską przeglądu tzw. Nowego Podejścia. (pobierz plik .pdf)
W skład pakietu wchodzi również
· Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 764/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiające procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim oraz uchylające decyzję nr 3052/95/WE; dotyczące wzajemnego uznawania produktów nie objętych prawem wspólnotowym (tzw. obszar niezharmonizowany – Część II). (pobierz plik .pdf)
Część I: Nowe Podejście – Lepsze prawo harmonizacyjne dla rynku wewnętrznego
Wprowadzona w 1985 r. technika legislacyjna określana jako „Nowe Podejście” ustanawia poziom ochrony (bezpieczeństwa, zdrowia, środowiska, konsumentów), który musi być zapewniony, nie przesądzając o wyborze rozwiązań technicznych dla osiągnięcia tego poziomu.
Obecnie tzw. dyrektywy Nowego Podejścia obejmują ogromną część produktów przemysłowych sprzedawanych w UE, w tym wyroby elektrotechniczne, maszyny, sprzęt radiowy i telekomunikacyjny, urządzenia ciśnieniowe, środki ochrony indywidualnej, zabawki, sprzęt medyczny, wyroby budowlane. Szacuje się, że roczna wartość sprzedaży w sektorach objętych Nowym Podejściem przekracza 1,5 bln euro. Większość produktów objętych tą legislacją wymaga oznakowania CE.
Dyrektywy nowego podejścia, przyjmowane na przestrzeni 20 lat, różnią się często w sposób istotny nawet jeśli dotyczą tych samych grup produktów, co utrudnia ich wdrażanie i stosowanie.
Celem nowych regulacji horyzontalnych jest zapewnienie spójności wspólnotowego prawa harmonizującego wymagania dla produktów oraz jego jednolitego stosowania przepisów w całej UE, a w szczególności:
1. Zapewnienie równoważności jednostek oceniających zgodność
Dyrektywy Nowego Podejścia często wymagają, aby przed wprowadzeniem do obrotu wyroby/produkty były oceniane przez niezależne laboratoria lub jednostki certyfikujące znane pod nazwą jednostek notyfikowanych (jest ich obecnie w UE ok. 1800). Państwa członkowskie UE odpowiadają za wybór tych jednostek. Przyjęty pakiet:
- utrzymuje ocenę i monitorowanie jednostek notyfikowanych w kompetencjach państw członkowskich, ale jednocześnie
- ustanawia przepisy dotyczące akredytacji.
Zapewni to wykorzystywanie przez wszystkie państwa członkowskie, jako podstawy przy notyfikacji jednostek, akredytacji – oceny i potwierdzenia kompetencji technicznych jednostek oceniających zgodność przez krajową jednostkę akredytującą.
2. Zapewnienie równoważnego poziomu nadzoru rynku w całej UE
Obecny (krajowy) charakter nadzoru rynku nie zapewnia skutecznego identyfikowania i eliminacji niebezpiecznych produktów z rynku wewnętrznego, a także nieuczciwych producentów i importerów. W pakiecie zaproponowano ustanowienie jednolitego poziomu nadzoru rynku w całej UE poprzez:
- utrzymanie organizacji nadzoru rynku na poziomie krajowym, uwzględniającej lokalne uwarunkowania
- przy jednoczesnym określeniu wspólnych dla całej UE wymagań.
3. Poprawa spójności prawa UE
Nowe horyzontalne ramy prawne zawierają wszystkie wspólne elementy dyrektyw dotyczących produktów (definicje pojęć, obowiązki podmiotów gospodarczych, procedury oceny zgodności, wymagania dla jednostek notyfikowanych) i stanowią zestaw przepisów, które będą wykorzystywane w poszczególnych aktach sektorowych, odpowiednio do specyfiki danego sektora. Nowe ramy prawne ułatwią swobodny przepływ towarów poprzez eliminację luk i niespójności z prawa wspólnotowego. Powinny też przez to zwiększyć zaufanie do produktów znajdujących się na rynku wewnętrznym.
4. Wzmocnienie roli oznakowania CE
Znajdujące się na produkcie oznakowanie CE powinno wskazywać, że spełniono wszystkie wymagania zawarte w odpowiednich przepisach wspólnotowych. Producenci, poprzez umieszczenie na wyrobie oznakowania CE, biorą na siebie pełną odpowiedzialność za zgodność takiego wyrobu z prawem UE. Państwa członkowskie są zobowiązane do zapewnienia właściwej ochrony oznakowania CE, włącznie z zastosowaniem sankcji karnych za jego użycie niezgodne z prawem.
- Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady nr 768/2008/WE w sprawie wspólnych ram dotyczących wprowadzania produktów do obrotu jest adresowana do instytucji UE tworzących prawo wspólnotowe (Komisji, Parlamentu i Rady), które w nowych aktach prawnych dotyczących produktów (dyrektywach lub rozporządzeniach) będą stosować zasady i przepisy zawarte w decyzji. Przepisy decyzji zostały już zastosowane m.in. w przedłożonym przez KE projekcie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie bezpieczeństwa zabawek.
- Przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 ustanawiające wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania produktów do obrotu będą stosować się od dnia 1 stycznia 2010 r. Znacząca część przyjętych uregulowań odnoszących się do akredytacji jest zgodna z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (m.in. wymóg wskazania jednej krajowej jednostki akredytującej, zapewnienie procedury odwoławczej, stosowanie akredytacji jako podstawy do autoryzacji i notyfikacji jednostek oceniających zgodność).
Ustawa o systemie oceny zgodności zawiera również przepisy w sprawie odpowiedzialności karnej za niezgodne z prawem stosowanie oznakowania CE, a także definicje większości pojęć używanych w przyjętych aktach (czyli w tzw. nowych ramach prawnych).
Część II: Wzajemne uznawanie w obszarze niezharmonizowanym – Ułatwienie sprzedaży produktów w innych państwach członkowskich
Teoretycznie, tylko w wyjątkowych przypadkach państwa członkowskie mogą odmówić dostępu do swojego rynku produktom pochodzącym z innego państwa członkowskiego. Rzeczywistość jednak bywa inna – wiele firm napotyka wciąż na bariery techniczne, ponieważ państwa członkowskie często wymagają dostosowania produktów pochodzących z innych państw członkowskich do swoich (krajowych) przepisów.
Jednym z kamieni węgielnych Traktatu WE jest zasada swobodnego przepływu towarów, która wymaga, aby państwa członkowskie dopuszczały na swój rynek produkty sprzedawane legalnie w innym państwie członkowskim, również takie, które nie są objęte prawem wspólnotowym, jak pewne artykuły spożywcze (np. chleb i makaron), meble, rowery, drabiny, czy metale szlachetne.
W Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 764/2008 ustanawiającym procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowadzonych legalnie do obrotu w innym państwie członkowskim zaproponowano rozwiązanie pojawiających się w tym obszarze problemów w następujący sposób:
1. Ciężar dowodu nie spoczywa już na firmie sprowadzającej produkt
Państwa członkowskie nie będą już mogły odmówić dostępu do własnego rynku produktom pochodzącym z innych państw członkowskich, lub legalnie w tych państwach wprowadzonych do obrotu, powołując się na przepisy krajowe. Nowe rozporządzenie daje pewne gwarancje firmom, gdy chcą one sprzedawać swoje produkty w innym państwie członkowskim, przenosząc ciężar dowodu na urzędy krajowe, które odmawiają dostępu do rynku.
2. Punkty Kontaktowe ds. Produktów
Zmniejszenie ryzyka przedsiębiorstw i poprawa współpracy pomiędzy kompetentnymi władzami ma nastąpić poprzez utworzenie jednego lub więcej „Punktów Kontaktowych ds. Produktów” w każdym państwie członkowskim. W Polsce powyższy Punkt Kontaktowy ds. Produktów został utworzony w Departamencie Regulacji Gospodarczych Ministerstwa Gospodarki. Głównym zadaniem takich „Punktów” będzie dostarczanie informacji o obowiązujących przepisach technicznych przedsiębiorstwom i administracji z innych państw członkowskich.
Rozporządzenie będzie się stosować od dnia 13 maja 2009 r.
Strona Punktu Kontaktowego ds. Produktów
http://www.pcp.mg.gov.pl
E-mail: pcp@mg.gov.pl
Tel: +48 22 693 58 52